Tường xây nhìn thì đơn giản: dài nhân cao nhân dày. Nhưng đây lại là hạng mục gây tranh cãi nhiều nhất khi nghiệm thu, vì phần lớn câu hỏi không nằm ở phép nhân mà nằm ở chỗ trừ cái gì và không trừ cái gì. Hai người cùng đo một bức tường, cùng đúng phép tính, vẫn ra hai con số lệch nhau 8%.
Bài này gom lại toàn bộ quy tắc trừ cho công tác xây, rồi nối sang các công tác hoàn thiện đi kèm là trát, bả và sơn — vì bóc xong tường mà bóc sai trát thì cũng vậy.
Đo theo diện tích hay theo thể tích
Cả hai đều dùng, tuỳ công tác và tuỳ cách đặt mã định mức:
- Theo thể tích (m3) — dùng cho xây gạch có chiều dày lớn, xây móng, xây tường chịu lực. Định mức cho ra hao phí gạch, vữa, nhân công theo mét khối.
- Theo diện tích (m2) — dùng cho tường mỏng một lớp gạch, tường ngăn nhẹ, và cho toàn bộ nhóm hoàn thiện: trát, bả, sơn, ốp, lát.
Nguyên tắc: bóc theo đúng đơn vị của mã định mức mình sẽ áp. Đo theo m2 rồi nhân bề dày để ra m3 là được, nhưng phải giữ cả hai con số trong bảng để người kiểm soát được. Quy đổi ngầm trong đầu rồi chỉ ghi kết quả cuối là cách nhanh nhất để không ai kiểm được bảng của mình.
Bảng quy tắc trừ cho công tác xây
| Bộ phận nằm trong tường | Xử lý thông thường | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cột bê tông, vách bê tông | Trừ toàn bộ | Phần đó là bê tông, không phải khối xây |
| Dầm bê tông vắt ngang | Trừ toàn bộ | Chiều cao tường tính tới đáy dầm |
| Lỗ cửa đi, cửa sổ | Trừ nếu vượt ngưỡng diện tích quy định | Ngưỡng lấy theo quy định áp dụng, phải ghi rõ trong thuyết minh |
| Lanh tô, ô văng bê tông | Trừ | Bóc riêng sang công tác bê tông |
| Hốc kỹ thuật, hộp gen | Trừ phần rỗng | Rất hay bị quên vì không thể hiện rõ trên mặt bằng kiến trúc |
| Rãnh chôn ống điện nước | Không trừ | Xẻ rãnh sau khi xây, khối xây vẫn đã thi công |
| Mạch vữa | Không trừ | Đã nằm trong hao phí của định mức |
Ba dòng dễ gây tranh cãi nhất là lỗ cửa, hộp gen và rãnh. Cách xử lý an toàn: viết thẳng vào thuyết minh bóc tách là mình áp dụng quy tắc nào, ngưỡng bao nhiêu. Người kiểm có thể không đồng ý, nhưng ít nhất tranh luận diễn ra trên một mặt bằng rõ ràng thay vì mò mẫm trong bảng tính.
Nhìn bằng hình cho nhanh
Từ tường sang trát, bả, sơn
Nhóm hoàn thiện bám theo tường nhưng có ba khác biệt phải nhớ:
- Trát tính hai mặt. Một bức tường ngăn giữa hai phòng thì có hai mặt trát. Đây là lỗi nhân đôi hoặc quên nhân đôi phổ biến nhất trong nghề.
- Trát phủ cả lên cột và dầm. Ngược hẳn với công tác xây: phần cột và dầm vừa trừ ra khỏi khối xây thì lại phải cộng vào diện tích trát, vì vẫn phải trát lên chúng. Bỏ sót chỗ này là thiếu đều tay khoảng 10 đến 15% diện tích trát.
- Trát má cửa tính riêng. Mặt bên của lỗ cửa cũng phải trát. Khối lượng nhỏ nhưng nhiều cửa cộng lại thì không nhỏ, và định mức trát má cửa khác định mức trát tường phẳng.
Bả và sơn thì bám theo diện tích trát chứ không bám theo diện tích xây — nhưng phải trừ phần không sơn: khu vực ốp gạch, khu vực đóng trần, phần chân tường có len.
Danh mục tự kiểm trước khi nộp
Chín câu hỏi, trả lời được hết thì bảng tường của anh chị đứng vững:
- Chiều cao tường lấy tới đáy dầm hay tới mặt sàn tầng trên — có nhất quán toàn bộ công trình không
- Chiều dài lấy theo mép cột hay theo tim cột
- Ngưỡng diện tích trừ lỗ cửa đã ghi vào thuyết minh chưa
- Đã trừ hết cột, vách, dầm, lanh tô chưa
- Hộp gen và hốc kỹ thuật đã rà theo bản vẽ điện nước chưa, không chỉ theo mặt bằng kiến trúc
- Tường có nhiều loại bề dày thì đã tách riêng từng loại chưa
- Tường thu hồi, tường chái, tường mái dốc đã tính đúng phần tam giác chưa
- Diện tích trát đã cộng phần cột và dầm chưa
- Trát má cửa đã tách thành đầu việc riêng chưa
Khi bản vẽ sửa
Tường là hạng mục bị ảnh hưởng nhiều nhất khi kiến trúc thay đổi: dịch một vách là đổi luôn diện tích xây, diện tích trát hai mặt, diện tích sơn, và khối lượng lát nền của cả hai phòng hai bên. Làm bằng bảng tính thì phải dò tay từng chỗ.
Đây chính là lý do công cụ đo bóc gắn phép đo với nét vẽ có giá trị thật: dịch vách trên bản vẽ, nạp lại, hệ thống chỉ ra đúng những đầu việc cần cập nhật. Cơ chế truy vết hai lớp của QS Crystal còn cho phép nhấp đúp từ con số trong bảng khối lượng về đúng nét đo trên bản vẽ — tiện nhất là lúc ngồi giải trình với chủ đầu tư.
Cần ôn lại toàn bộ quy trình thì đọc Bóc tách khối lượng là gì. Cần mã định mức cho các công tác xây trát thì tra nhanh tại công cụ tra cứu định mức. Muốn thử đo trên bản vẽ của mình thì đăng ký dùng thử 30 ngày.
