Thị trường phần mềm bóc tách khối lượng ở Việt Nam hiện có khoảng chục cái tên, từ công cụ nội địa tới phần mềm quốc tế giá vài nghìn đô mỗi năm. Bài viết so sánh trên mạng thì nhiều, nhưng phần lớn chỉ liệt kê tính năng theo tài liệu quảng cáo của chính nhà cung cấp. Cách đó không giúp gì cho người đang phải quyết định.
Bài này đi hướng khác: đưa ra bảy tiêu chí thực sự phân biệt được các phần mềm, và quan trọng hơn, cách tự kiểm chứng từng tiêu chí ngay trong một buổi dùng thử trên chính bản vẽ của mình. Tiêu chí nào cũng kèm một phép thử cụ thể làm được trong mười phút.
Nói rõ trước: website này thuộc Công ty Trường Tạo, nhà phân phối QS Crystal tại Việt Nam. Vì vậy bài viết không xếp hạng ai nhất ai nhì. Bảy tiêu chí dưới đây là thứ anh chị mang đi thử với bất kỳ phần mềm nào, kể cả của chúng tôi, và tự rút ra kết luận.
Bức tranh thị trường: ba nhóm phần mềm khác nhau về bản chất
| Nhóm | Đặc điểm | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Phần mềm dự toán truyền thống | Mạnh về định mức, đơn giá, bảng biểu theo quy định. Phần đo bóc thường phải nhập tay hoặc nhập từ Excel | Đơn vị chủ yếu lập dự toán, khối lượng đã có sẵn từ nơi khác |
| Phần mềm đo bóc trên bản vẽ | Mạnh về đo trực tiếp trên file CAD, truy vết từ con số ngược về nét đo | Đơn vị phải tự bóc từ bản vẽ, khối lượng lớn, bản vẽ hay sửa |
| Nền tảng quốc tế theo hướng BIM 5D | Đo được cả 2D và mô hình 3D, quy trình theo chuẩn nước ngoài. Giá báo theo yêu cầu, thường cao | Đơn vị làm dự án quốc tế hoặc đã chuẩn hoá quy trình BIM |
Lẫn lộn giữa ba nhóm này là nguyên nhân của phần lớn các vụ mua nhầm. Một đơn vị thi công cần bóc khối lượng từ bản vẽ mà mua phần mềm dự toán thuần tuý thì vẫn phải đo tay như cũ. Ngược lại, một phòng dự toán chỉ nhận khối lượng từ tư vấn rồi áp đơn giá mà mua công cụ đo bóc nặng thì trả tiền cho phần không dùng tới.
Trong nhóm quốc tế, cái tên hay được nhắc là RIB CostX — công cụ đo bóc 2D kết hợp BIM và lập dự toán, giá báo theo từng đơn vị chứ không niêm yết công khai. Nhóm nội địa thì có khá nhiều lựa chọn, mỗi bên mạnh một mảng khác nhau.
Bảy tiêu chí và phép thử tương ứng
1. Truy vết ngược từ con số về nét đo
Đây là tiêu chí quan trọng nhất và cũng là thứ ít được quảng cáo nhất. Khi chủ đầu tư hoặc kiểm toán hỏi “con số 148,6 m2 này ở đâu ra”, anh chị phải chỉ được.
Phép thử: mở bảng khối lượng, nhấp đúp vào một con số bất kỳ. Phần mềm tốt sẽ mở ra danh sách từng phép đo tạo nên con số đó; nhấp tiếp vào một phép đo thì bản vẽ nhảy đúng chỗ và tô sáng đúng nét đã đo. Không làm được điều này thì mọi tính năng khác đều là trang trí.
2. Bản vẽ sửa thì biết chỗ nào phải làm lại
Thiết kế luôn sửa. Câu hỏi thật là sửa xong thì mất bao lâu để cập nhật.
Phép thử: đo xong một tầng, sửa vài kích thước trên bản vẽ gốc rồi nạp lại. Phần mềm có chỉ ra đúng những đầu việc bị ảnh hưởng không, hay bắt anh chị tự dò bằng mắt.
3. Xử lý được bản vẽ thực tế, không phải bản vẽ mẫu
Demo của nhà cung cấp bao giờ cũng chạy trên bộ bản vẽ đẹp. Bản vẽ thật thì lẫn lớp, block lồng nhau, có cả nét thừa.
Phép thử: mang đúng bộ bản vẽ khó nhất mình từng gặp vào buổi demo. Nhà cung cấp nào từ chối cũng đã là một câu trả lời.
4. Xuất được đúng biểu mẫu mình phải nộp
Mỗi chủ đầu tư một kiểu bảng. Xuất ra file Excel rồi phải ngồi định dạng lại hai tiếng thì phần tiết kiệm được ở khâu đo đã mất sạch.
Phép thử: lấy đúng biểu mẫu mà đơn vị mình vẫn nộp, yêu cầu xuất ra cho giống. Xem mất bao nhiêu thao tác.
5. Nối được với định mức và đơn giá
Khối lượng chỉ là nửa đường. Nửa còn lại là áp mã định mức để ra dự toán.
Phép thử: lấy một đầu việc vừa đo, tra sang mã định mức và xem phần mềm có sẵn thư viện không, có cập nhật theo thông tư mới không. Có thể đối chiếu nhanh bằng công cụ tra cứu định mức online để biết mã mình cần trông như thế nào.
6. Thời gian để một người mới làm được việc
Phần mềm mạnh mà ba tháng chưa ai dùng được thì không mang lại gì.
Phép thử: cho một kỹ sư trẻ trong nhóm ngồi vào, xem sau một buổi có tự bóc xong một tầng đơn giản không. Đồng thời hỏi thẳng nhà cung cấp về gói đào tạo: bao nhiêu buổi, ai dạy, có kèm theo khi mua không.
7. Cách tính tiền và điều gì xảy ra khi hết hạn
Thuê bao năm hay mua đứt, một key dùng được mấy máy, chuyển máy được không, hết hạn thì dữ liệu cũ còn mở được không.
Phép thử: hỏi thẳng ba câu đó và yêu cầu trả lời bằng văn bản. Câu thứ ba là câu quan trọng nhất và hay bị né nhất.
Trình tự chọn cho gọn
Ba câu hỏi nên hỏi mọi nhà cung cấp, kể cả chúng tôi
- “Cho tôi xem cách truy ngược một con số về bản vẽ.” Nếu câu trả lời vòng vo sang tính năng khác thì phần mềm đó không có.
- “Bản dùng thử có bị giới hạn tính năng hay số đầu việc không?” Bản dùng thử bị cắt tính năng thì không kiểm chứng được gì.
- “Phần mềm của anh chị làm chưa tốt ở chỗ nào?” Bên nào trả lời được câu này một cách cụ thể thì đáng tin hơn hẳn bên nói mình làm được mọi thứ.
Về QS Crystal
Để anh chị có mốc so sánh cụ thể: QS Crystal do HHB Software phát triển, từng đạt giải Sao Khuê, hiện có hơn 300 doanh nghiệp sử dụng. Phần mềm nằm ở nhóm hai — đo bóc trực tiếp trên bản vẽ, có cơ chế truy vết hai lớp, đồng thời có sẵn thư viện định mức và đơn giá nên lập được dự toán. Bản quyền tính theo thuê bao năm, một key gắn với người dùng và chuyển máy được. Bảng giá công khai tại trang bảng giá.
Bản dùng thử 30 ngày mở đầy đủ tính năng, không giới hạn số đầu việc — chính là để anh chị chạy được bảy phép thử ở trên. Đăng ký tại đây, hoặc xem trước hướng dẫn sử dụng để biết thao tác trông như thế nào trước khi cài.
